İnsanın ve kurumların gelişiminin önündeki en büyük engel çoğu zaman dışarıda değildir.
Ne şartlardır, ne insanlar, ne de imkânsızlıklar…
Asıl engel, zihnin içinde sessizce yükselen **“Sinsi Tavan”**dır.
Bu tavan görünmezdir. Dokunamazsınız. Ama her yükselmek istediğinizde başınızı ona çarparsınız. Acısını hissedersiniz ama kendisini görmezsiniz.
Tam da bunun için adı **“Sinsi Tavan”**dır.
Bazen geçmişin öğretilerinden, bazen korkulardan, bazen başarısızlıkların izlerinden, bazen de “Ben bunu yapamam.” cümlesinden örülür.
O tavanın tuğlalarını biz öreriz ama farkında olmadan.
Sınırlar Her Zaman Gerçek Değildir
İnsan çoğu zaman kapasitesinin değil, kendisi hakkında kurduğu düşüncenin sınırları içinde yaşar.
Olumsuz iç diyaloglar, kişinin kendisi hakkındaki görüşü ve geçmiş deneyimlerden taşıdığı kabuller zamanla görünmez sınırlara dönüşebilir.
Bu durum iş hayatında da kendisini gösterir.
Bir çalışanın yeni bir sorumluluğu üstlenmekten kaçınması, bir yöneticinin alışılmış yöntemlerin dışına çıkmaması, bir kurumun yıllardır uyguladığı bir yöntemi sorgulamaması…
Bunların tamamı gerçek bir imkânsızlığın sonucu olmayabilir.
Bazen ortada yalnızca “Böyle yapılmaz.”, “Biz bunu yapamayız.” veya “Şimdiye kadar böyle gelmiş.” düşüncesi vardır.
İşte sinsi tavan çoğu zaman tam burada oluşur.
Nietzsche’nin “İnsan, aşılması gereken bir şeydir.” yaklaşımı tam da buraya dokunur.
Çünkü gelişim, yalnızca yeni bir şey öğrenmek değil; eski benliğin koyduğu sınırları da sorgulamaktır.
Kurumlar için de benzer bir durum söz konusudur.
Bir kurumun büyümesini yalnızca kaynakları, pazarı veya rekabet koşulları belirlemez. Kurumun kendi kapasitesine ilişkin inancı da büyümenin sınırlarını belirleyebilir.
“Kendini Bilmek” Sınırlarını da Görmektir
Sokrates’in “Kendini bil.” sözü de aslında bir başlangıç noktasıdır.
Fakat kendini bilmek, yalnızca güçlü yanlarını görmek değildir.
Kendi korkularını, bahanelerini ve görünmez sınırlarını da fark etmektir.
Doğadaki hemen hemen her şey temsili boyutta insan içinde de vardır.
Tepeler, vadiler, mağaralar, akar sular, çukurlar, şelaleler, sonsuz gökyüzü…
“Boşuna gezmişim yok kainatta içimdeki kadar iniş ve çıkış” diyen şair de bu noktaya dönüp bakmamızı salık veriyordu bu mısralarla belki.
Bu açıdan bakıldığında gelişim yalnızca dış dünyayı değiştirmekle ilgili değildir.
Bazen önce, kendi zihnimizde oluşturduğumuz haritayı değiştirmemiz gerekir.
Çünkü insanı tutan zincir her zaman demirden değildir.
Bazen alışkanlıklardan yapılmıştır.
Sinsi Tavan: Konfor Gibi Görünen Sınır
Ve belki de en tehlikelisi şudur:
Sinsi Tavan, bize sınır olduğunu hissettirmeden konforumuzmuş gibi görünür.
Oysa gelişim biraz da rahatsız olmayı göze almaktır.
Çünkü konfor alanı her zaman güvenli bir alan değildir.
Bazen yalnızca alıştığımız sınırların içinde kalmamızı sağlayan bir alandır.
Bu nedenle hem bireylerin hem de kurumların zaman zaman kendilerine şu soruyu sormaları gerekir:
“Gerçekten yapamıyor muyum, yoksa yapamayacağıma mı inanıyorum?”
Aradaki fark, insanın hayatını değiştirecek kadar büyüktür.
İş dünyasında da bu soru önemlidir.
Bir kurum gerçekten kapasitesinin sınırına mı ulaşmıştır?
Yoksa yıllardır sorgulanmayan alışkanlıklar, korkular ve kabuller mi o sınırı belirlemektedir?
Gelişim, Dünün Sınırını Bugün Biraz Daha İleri Taşımaktır
Gelişim; başkalarını aşmak değil, dünkü kendimizin çizdiği sınırı bugün biraz daha ileri taşımaktır.
Bu nedenle gelişimi yalnızca sonuçlarla değerlendirmek eksik kalır.
Asıl mesele, kişinin veya kurumun kendi sınırlarını ne kadar fark ettiği ve bu sınırları sorgulama cesaretini gösterip göstermediğidir.
Çünkü insanın en büyük rakibi çoğu zaman karşısındaki değil, kendi zihninde “buraya kadar” diyen sestir.
Aynı durum kurumlar için de geçerlidir.
Bazen bir şirketin önündeki en büyük rakip, pazardaki başka bir şirket değil; kendi içinde yerleşmiş “buraya kadar” anlayışıdır.
Tavanı Fark Etmek, Yükselmenin İlk Adımıdır
Sinsi Tavan’ın en önemli özelliği görünmez olmasıdır.
Bu nedenle sinsi tavanı aşmanın ilk adımı, onun varlığını fark etmektir.
Hangi sınırlar gerçekten var?
Hangilerini biz oluşturduk?
Hangileri geçmişten kaldı?
Hangileri artık bugünün koşullarında geçerli değil?
Ve hangilerini yalnızca alıştığımız için koruyoruz?
Bu sorular yalnızca bireysel gelişim için değil; liderlik, yönetim, ekip gelişimi ve kurumsal dönüşüm için de önemlidir.
Çünkü sorgulanmayan sınırlar zamanla normalleşir.
Normalleşen sınırlar ise bir süre sonra gerçekmiş gibi kabul edilir.
Tavanı fark ettiğiniz gün, aslında yükselmeye başladığınız gündür.
Yıkılsın tüm tavanlar ve gökyüzü ile kucaklaşsın bakışlar!
BilgeGo Group
Akıl. Güç. Gelecek.
Bilgiyi Harekete Dönüştürüyoruz.